“DEEP FINESSE”ten sonra Briç (1)
Okan Zabunoğlu
Biliyorsunuz, 2007-2008 Ankara Dörtlü Takımlar
Şampiyonasında bizlere dağıtılan elleri içeren sayfalarda, her ele ait
kutucuğun sağ alt köşesinde bir tablo var; bu tabloda kim tarafından hangi
kontratın yapılabileceği yazılı. Ya da en azından “Deep Finesse” (Derin Empas)
adlı bilgisayar programı öyle diyor.
"Oracle Corp." şirketinde bilgisayar programcısı
olarak çalışmakta olan bir briççi (William Bailey adlı bir Amerikalı) 1998
yılında işine bir yıl ara verip bir rüyasını gerçekleştirmeye uğraştı.
Hayattaki en büyük iki tutkusu briç ve bilgisayarlar olan Bailey 1999 yılında "Deep
Finesse"i (Dip-fines desek bundan sonra) geliştirdi. Dip-fines'in
yaratıcısı, kendi ifadesiyle, aslında iyi bir briç oyuncusu bile değilmiş; ama
elleri sonradan analiz etmek konusunda bir fanatikmiş ve sorunlar çıkaran bir
el hakkındaki herşeyi tam anlamıyla anladığını hissedene kadar rahat uyku
uyuyamazmış.
Dip-fines, dört el verildiğinde hangi kontratta kaç löve
alınabileceğini ve her hamle sırasında hangi kartların oynanması/oynanmaması gerektiğini
gösteriyor. (Dip-fines'in bendeki
versiyonu bir kaç sene önce birden kendini kilitledi ve onu kullanmaya devam
edebilmem için para ödemem gerektiği uyarısını gönderdi ekrana. Yani böylesine
de ileri görüşlü bir meret.)
Bu yazıyı yazmamın bir nedeni de biz briççilerin Dip-fines
nedeniyle güç durumlara düşmekte olduğumuzu gözlemlemem. Mesela, sanırım
aşağıdaki deyişlere hemen hepimiz şahit ve/veya muhatap olmuşuzdur.
“Kardeşim, burada 4♥ olur yazıyor, sen 3 bile
yapamamışsın.”
“6 kabakmış, siz 6 diyemediğiniz gibi, ancak 5
yapabilmişsiniz.”
“Eee, bu 3NT batıyormuş, nasıl yaptırdınız?”
Örnekleri çoğaltmak mümkün. Eskiden bu sözleri bu kadar sık
duymazdık; çünkü hangi kontratın hangi atağa kaç yapılabileceğini bilmenin
yolu, kendi beynimizle analiz etmekten geçerdi, ve bu analiz hem zihinsel emek,
hem zaman isterdi, hem de yeterince emin olmak hiç bu kadar kolay olmazdı. Bazı
ellerin tekrar tekrar gözden geçirilmesi lüzumu ortaya çıkar ve analizlerin sonuçlanması
sonraki maç haftalarına sarkardı. Şimdi ise analiz yapmamıza gerek kalmadan sonucu
söylüyor bize Dip-fines.
Peki, aramızda Dip-fines’e güvenmeyenler (veya inanmayanlar)
var mı? Sanırım ve umarım vardır! Dip-fines’in sonuçları el kayıtlarında ilk
gözükmeye başladığında, tecrübeli briççiler neredeyse ikiye ayrıldı: “Dip-fines
muhalifleri ve Dip-fines avukatları”. Sonuçta avukatlar galip geldi, ama bence
muhaliflere de çok şey borçluyuz; ve artık sanırım hepimizin muhalif olma vakti
gelmiştir. “Niye?” derseniz.
Dip-fines sonucu önceden söyleyerek biz briççileri bir çeşit
zihinsel monotonluğa itti zaten; bir de hiç itiraz etmeden (kendi analizimizi
yapmadan) bu sonucu kabullenirsek, zihinsel tembelliğe doğru yol almaktan nasıl
kurtulacağız? Bu nedenle Dip-fines’e muhalefet etmeye çağırıyorum herkesi, eski
Dip-fines avukatlarını bile.
Ayrıca, Dip-fines çıktı mertlik bozuldu. Artık, "3NT oluyor, sen nasıl battın?" ve
"3NT oluyormuş, sen nasıl
battın?" soruları arasında çok daha ciddi bir fark var.
“3NT oluyormuş, sen
nasıl battın?” sorusunu bir suçlama olarak değil, iltifat olarak algılamak
gerek. Birisinin Dip-fines gibi oynayabileceğimizi düşünüyor olması iltifat
değil de nedir ki! Bu Dip-fines denen kişiliksiz şahsiyet, dört eli de görerek
ve tüm ileri hamleleri analiz ederek oynayabilen, henüz hiç hata yapmamış, mükemmel
bir kart oyuncusu ve teknik analizcisi.
Ankara Dörtlü Maçları sonrasındaki muhabbetler sırasında,
Dip-fines’in verdiği sonuçlara ulaşırken zorlandığım(ız) bazı elleri sizlere de
aktaracağım. (Demiştim ya, Dip-fines
çıktı mertlik bozuldu. O yüzden özellikle belirtmek isterim ki aşağıdaki
analizler yalnızca insan beyni kullanılarak yapılmıştır.)
1. Bir Dip-fines Muhalifi
Aşağıdaki el 7. maçlardan
alınmıştır.
|
|
♥Q752 |
|
|||||||||
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|||||||||
Bu elde 4♠'e Batıdan batan bir deklaran olarak devre
arasında skorları mukayese ettiğinizde görüyorsunuz ki 4♠ diğer masada
yapılmış ve 11 imp zarar var. Eli analiz etmeye ne gerek var ne de zaman; usulca
takım arkadaşlarınızın yanından sıvışıyor ve ellerin peşine düşüyorsunuz: "Eller çıktı mı?"
12 no'lu eli buluyorsunuz ve orada ♠ kontratında Batı
hanesinde "3" yazdığını (yani yalnızca 3♠ yapılabiliyormuş) görerek
rahatlıyorsunuz. Şimdi artık bu 4♠'in diğer masada nasıl yaptırılmış
olabileceğini sorgulamanın zamanı; hemen tekrar takım arkadaşlarınızın yanına
intikal ediyorsunuz.
"Bu 4♠'e
karo çıkmadınız mı yoksa?"
"Karo çıktık ama
batmadı. Batıyor muymuş?"
Dip-fines'ten gelen güvenle devam ediyorsunuz: "Bana da ♦ atak geldi, ama
yapamadım. Zaten burada da ancak 3♠ yapılabilir yazıyor. Sizin deklaran
nasıl oynadı ki?"
"♣A'a
gitti, ♣K'ya bir ♥ attı. ♠ empası yaparak 3 tur ♠ çekip
♠ ile eli bana verdi. Ben de ♥ döndüm."
"♥ dönersen
tabii yapar, ♣ dönsene."
"♣ dönersem
de yapıyor, kendisi yerden ♥ oynayıp K'yı uçurmayı bilmiyor mu?"
Söylenen herşey doğru gibi, bu noktada içinize bir kurt
düşmeye başlıyor. Arkadaşınız da uyanır gibi oldu, sorgulama sırası değişiyor: "Sen nasıl battın ki?"
"3 tur ♣
çekmeyi denedim, üçüncü ♣'e Güney çakınca... Hem zaten Dip-fines de ancak
3♠ olur diyor. Ne yani sizin masadaki deklaran Dip-fines'ten iyi mi oynamış?"
"Dip-fines de
kim? Ben onu bunu bilmem; gel de batır o zaman 4♠'i, ben oynuyorum."
İşte bu... İşte gerçek bir Dip-fines muhalifi.
Yukarıdaki muhabbet daha ne kadar uzar bilemem. Ama bu
muhabbet sayesinde 4♠'in Karo atağına değil de başka ataklara batıyor
olabileceği muhakkak birisinin aklına gelir. (Muhalefet olmasa, kim bilir kaç kişi yanlış bilgilenmiş olarak evine
gidecekti.)
Diğer ataklara da şöyle bir göz atarsak, 4♠'in
yalnızca ♣ atağına battığını anlarız. Deklaran, ♣ hariç kalan 3
rengi de yerden oynamalı, ama yeterince yer antresi yok. ♣ atağı, hem
deklaranın üçüncü ♣ lövesine ulaşmasını engelliyor hem de yer antresi
sorununun süregelmesini sağlıyor.
NOT: Bu elde bahsi geçen tüm
kişiler ve diyaloglar kurgusaldır.
2. Bir Dip-fines Avukatı
Aşağıdaki el 5. maçlardan
alınmıştır.
|
|
♠AKQ974 |
|
|||||||||
|
♠85 |
|
♠JT2 |
|||||||||
|
|
♠63 |
|
|||||||||
Kontrat: 4♠
Oynayan: Kuzey
Dip-fines der ki: 10 löve var.
♠J atağına 10 löve almayı denediniz mi?
Kuzey atak lövesini kazanıp ♣ oynar, Batı kazanır ve ♠
döner. Şimdi deklaran 9 lövede kalmış gibi gözükmüyor mu?.
Ama Dip-fines bizi uyarıyor: "10 löve var". Dip-fines 10 löve var diyorsa, her atağa ve her
defansa 10 löve var demektir. Dip-fines'in avukatlığına soyunmanın tam zamanı; bu
4♠'i yapmanın bir yolunu bulmak lazım.
Bir sürü kozumuz var, birazını çeksek ne olur acaba? Bir
tane kozumuz kalana kadar ilerleyelim ve şu pozisyona ulaşalım.
♠4
♥9
♦Q53
♣J4
♠- ♠-
♥J5 ♥Q83
♦AJ9
♦T62
♣K9 ♣T
♠-
♥AKT7
♦K74
♣-
Şimdi, ♥A’ına gidip, ♥K’ya bir ♦ defos eder
ve yerden ♥ oynayarak son kozumuzla çakarız.
♠4
♥-
♦Q3
♣J4
♠- ♠-
♥ ♥Q
♦AJ9
♦T62
♣K9 ♣T
♠-
♥T7
♦K74
♣-
Batı bu son lövede, yukarıdaki pozisyonda, yerden oynayıp çaktığımız
♥’e ne defos etti? ♦ defos ettiyse, ♦Q oynarız; Batı bunu
bağışlamak zorunda, ve ♦ ile eli Batıya veririz. Batı ♣ defos
ettiyse, ♣ oynarız (veya önce ♦Q, bağışlanınca, ♣ ile devam).
NOT: Atak
lövesini kazanır kazanmaz dışarıdaki kozları bitirip, ♥A, ♥K
(♦ defos) ve ♥'e çaktıktan sonra ♣ oynayarak da kontrat
yapılabilir. (Web sayfasına konan ilk
analizde ♦Q'ının oynanma zamanını yanlış yazmışım. Hatalı analizi okumak
durumunda kalanlardan özür dilerim.)
DİKKAT: Son 7
kartta (en üstteki diyagramda), son kozu çekersek, yine de kontratı yapabilir
miyiz sizce?
3. Dip-fines Düşünmeyi Bilmez ki
Aşağıdaki el 7. maçlardan
alınmıştır.
|
|
♠86 |
|
|||||||||
|
♠AJT3 |
|
♠KQ9 |
|||||||||
|
|
♠7542 |
|
|||||||||
Dip-fines diyor ki: Doğu tarafından 6♣, 6♠ ve
6NT, Batı tarafından 5♣, 5♠ ve 1NT yapılabilir. (Özelikle NT’yi doğru taraftan oynamanın
önemini herkes bilir, ama yine de bu eldeki NT kontratında, Doğu ve Batı arasındaki
löve farkına dikkatinizi çekmek isterim.)
Bu elde Dip-fines’in vardığı tüm sonuçlara, insan beyniyle
de, kolayca varmak mümkün; hiç bir karmaşıklık yok. Peki, aşağıdaki deklaranın
varacağı sonuca Dip-fines varabilir mi? İmkansız, çünkü o düşünmeyi bilmiyor!
Henüz...
Üç PAS’tan sonra Doğu 2♣ açar ve Güney 2♦ sıkar
(!?). Sonrasında Doğu-Batı 6♣’e ulaşır. Güney ♠5'li atak eder.
Bir kaç dakika için kendimizi deklaranın (Doğunun) yerine
koyalım. ♥ empasına kontratı yapıyoruz, ama Güney zonda 2♦ dedi;
büyük ihtimalle ♦A da onda ♥K da. Bu durumda kontratı nasıl
yapabiliriz? Düşünelim (Dip-fines’in bilmediği
ve bize de unutturmaya çalıştığı eylem)...
Bir an için Güneyin ♥3’lüsünün ♥K olduğunu
varsayalım; geri kalan her şey aynı.
Bütün ♣’leri ve bir tanesi hariç ♠’leri çekelim
ve bir yandan da Güneyin elini saymaya çalışalım. ♣’i tek, ♠’i 4
tane, ♦’su muhtemelen 6 tane ve o zaman ♥’ü de 2 tane olmalı.
Son dört karta aşağıdaki şekilde giriyoruz. (Kuzeyin eli önemsiz olduğu için onu
yazmıyorum).
♠J ♠-
♥QJ
♥A9
♦7 ♦K2
♣- ♣-
♠-
♥KT
♦AJ
♣-
Şimdi ♠J’yi çekelim ve elimizden ♦2’liyi atalım.
Güney ne defos etsin? (♦ defos
ederse, ♦ ile çıkıp ♥’e yatırırız.) Güney ♥T’luyu defos
eder ve biz ♥A’a gelip Güneye dönerek “ver Rua’yı” deriz. Güney ♥............ 3’lüyü verir!?
Bilmiyorum bu elde 6♣’i böyle oynayıp batan var mı?
Varsa, kendisini kutluyorum. Yoksa burada kutlanmayı daha fazla hak eden Güney
mi olurdu!
Dip-fines denen düşünmekten aciz meret bu kontrata da
bat(a)mazdı tabii ki!